مهر همیشه سبز نیست؛ بورس بعد از جهش بزرگ به کجا می‌رود؟
پایگاه خبری پیام قزوین پرس به نقل از خبرگزاری فارس: بورس تهران در حالی وارد نیمه دوم سال شده که بخش مهمی از عقب‌ماندگی خود را در ماه‌های گذشته جبران کرده است.
شاخص کل که در هفته پایانی شهریور تا محدوده ۷.۵ میلیون واحد پیش رفته بود، در آخرین روزهای ماه با افزایش عرضه مواجه شد و سپس نخستین روز مهر را با رشد ۱.۲۵ درصدی در محدوده ۷.۲۵ میلیون واحد به پایان رساند.
اما سؤال اصلی دیگر این نیست که بورس توان صعود دارد یا نه؛ مسئله این است که پس از رشد بزرگ نیمه نخست سال، سوخت مرحله بعدی صعود از کجا تأمین خواهد شد؟ سابقه تاریخی مهرماه به نفع خریداران است، ولی سطح ارزش‌گذاری، سودآوری شرکت‌ها، نرخ ارز و محدودیت‌های تولید می‌تواند مهر ۱۴۰۵ را به ماهی متفاوت از مهر طلایی سال گذشته تبدیل کند.
مهر همیشه سبز نیست؛ بورس بعد از جهش بزرگ به کجا می‌رود؟
سابقه ۱۸ ساله بورس از برتری مهرهای مثبت حکایت دارد، اما بازار سهام امسال پس از یک صعود بزرگ و با ارزش‌گذاری بالاتر وارد پاییز شده است؛ شرایطی که احتمالاً تکرار جهش‌های سال گذشته را دشوارتر می‌کند.
گروه اقتصادی خبرگزاری فارس؛ بورس تهران در حالی وارد نیمه دوم سال شده که بخش مهمی از عقب‌ماندگی خود را در ماه‌های گذشته جبران کرده است.
شاخص کل که در هفته پایانی شهریور تا محدوده ۷.۵ میلیون واحد پیش رفته بود، در آخرین روزهای ماه با افزایش عرضه مواجه شد و سپس نخستین روز مهر را با رشد ۱.۲۵ درصدی در محدوده ۷.۲۵ میلیون واحد به پایان رساند.
اما سؤال اصلی دیگر این نیست که بورس توان صعود دارد یا نه؛ مسئله این است که پس از رشد بزرگ نیمه نخست سال، سوخت مرحله بعدی صعود از کجا تأمین خواهد شد؟ سابقه تاریخی مهرماه به نفع خریداران است، ولی سطح ارزش‌گذاری، سودآوری شرکت‌ها، نرخ ارز و محدودیت‌های تولید می‌تواند مهر ۱۴۰۵ را به ماهی متفاوت از مهر طلایی سال گذشته تبدیل کند.
۱۱ مهر سبز در برابر ۷ مهر قرمز
بررسی عملکرد ۱۸ سال گذشته نشان می‌دهد شاخص کل در ۱۱ مهرماه بازدهی مثبت و در هفت مهرماه بازدهی منفی داشته است.
نکته جالب‌تر آن است که بسیاری از مهرهای منفی با افت کمتر از پنج درصد همراه بوده‌اند، در حالی که بعضی دوره‌های مثبت جهش‌های بسیار بزرگ‌تری ثبت کرده‌اند.
نمونه برجسته آن مهر ۱۴۰۴ است؛ زمانی که شاخص کل بیش از ۲۱ درصد رشد کرد و در پایان ماه به حدود ۳ میلیون و ۷۸ هزار واحد رسید. کل پاییز آن سال نیز با رشد حدود ۵۳ درصدی شاخص به یکی از قدرتمندترین پاییزهای این دوره تبدیل شد.
اما این سابقه را نمی‌توان به معنای تضمین سبز بودن مهر امسال دانست. فصل‌ها علت رشد بازار نیستند؛ متغیرهایی که در آن مقطع بر ارزش‌گذاری و جریان پول اثر می‌گذارند، نتیجه را تعیین می‌کنند.
این بار بورس ارزانِ سال گذشته نیست
یکی از تفاوت‌های مهم مهر امسال با سال گذشته در ارزش‌گذاری بازار دیده می‌شود. در ابتدای مهر ۱۴۰۴، P/E بازار در سطوح پایین‌تری قرار داشت، اما اکنون این نسبت به حوالی ۹ واحد رسیده است.
بررسی تاریخی نیز نشان می‌دهد مهرهایی که بازار با ارزش‌گذاری پایین‌تری وارد آنها شده، عموماً ظرفیت بیشتری برای رشد داشته‌اند.
بنابراین بخشی از خبرهای مثبت ممکن است پیشاپیش وارد قیمت سهام شده باشد. افزایش P/E الزاماً به معنای گران بودن کل بورس نیست، اما باعث می‌شود ادامه رشد بیش از گذشته به افزایش سود شرکت‌ها وابسته شود.
به بیان دیگر، بازار از مرحله «جبران جاماندگی» آرام‌آرام وارد مرحله «اثبات سودآوری» می‌شود. در چنین شرایطی، گزارش‌های فروش، حاشیه سود، نرخ تسعیر ارز و عملکرد صنایع می‌تواند بیش از حرکت عمومی شاخص در انتخاب سهام اهمیت پیدا کند.
دلار همچنان یکی از موتورهای بورس است
یکی از متغیرهای تعیین‌کننده نیمه دوم سال، نرخ ارزی است که مستقیماً وارد صورت‌های مالی شرکت‌ها می‌شود.
افزایش نرخ‌های مؤثر بر درآمد شرکت‌های صادراتی می‌تواند فروش ریالی و سود اسمی بخشی از بازار را افزایش دهد و از ارزش‌گذاری سهام حمایت کند.
البته هر افزایش نرخ ارزی به همان نسبت به سود شرکت‌ها منتقل نمی‌شود. رشد هزینه مواد اولیه، دستمزد، انرژی و سرمایه در گردش می‌تواند بخشی از اثر مثبت افزایش درآمد را خنثی کند.
بنابراین بازار احتمالاً بیش از گذشته میان شرکت‌هایی که صرفاً از تورم درآمدی برخوردارند و شرکت‌هایی که واقعاً رشد سود می‌سازند تفاوت خواهد گذاشت.
این همان نقطه‌ای است که می‌تواند مسیر بورس در نیمه دوم سال را از نیمه نخست جدا کند؛ صعود بعدی، اگر شکل بگیرد، الزاماً صعود یکدست همه نمادها نخواهد بود.
سد انرژی مقابل سود شرکت‌ها
پاییز و زمستان یک متغیر دیگر را نیز وارد معادله می‌کند: انرژی. محدودیت برق در ماه‌های گرم و محدودیت احتمالی گاز در ماه‌های سرد برای صنایعی مانند فولاد، سیمان و پتروشیمی مستقیماً با مقدار تولید و فروش ارتباط دارد.
از این منظر، افزایش نرخ ارز تنها یک طرف صورت سود و زیان شرکت‌هاست. اگر یک بنگاه بتواند محصول خود را گران‌تر بفروشد اما به دلیل محدودیت انرژی مقدار تولیدش کاهش پیدا کند، اثر مثبت نرخ فروش می‌تواند تا حدی خنثی شود.
به همین دلیل بازار در نیمه دوم سال احتمالاً حساسیت بیشتری به گزارش‌های ماهانه تولید و فروش خواهد داشت. قیمت سهم در نهایت باید با سودآوری شرکت پشتیبانی شود و هرچه P/E بازار بالاتر می‌رود، اهمیت تحقق سود نیز افزایش می‌یابد.
مهر امسال آزمون تاریخ نیست، آزمون سود است
مقایسه صرف مهر ۱۴۰۵ با مهرهای گذشته می‌تواند گمراه‌کننده باشد. بازار سال گذشته از نقطه‌ای متفاوت حرکت خود را آغاز کرد و رشد بیش از ۲۱ درصدی مهر ۱۴۰۴ نیز در بستری از ارزش‌گذاری پایین‌تر اتفاق افتاد.
اکنون شرایط تغییر کرده است. بخشی از عقب‌ماندگی بورس جبران شده، شاخص چند میلیون واحد بالاتر ایستاده و نسبت‌های ارزش‌گذاری نیز افزایش یافته‌اند. در نتیجه تکرار بازدهی‌های بسیار بزرگ، نیازمند محرک بنیادی قوی‌تری است.
در چنین بازاری شاید مهم‌ترین تغییر نیمه دوم سال، عبور از «شاخص‌محوری» به «سهم‌محوری» باشد؛ یعنی جایی که افزایش نرخ ارز به تنهایی برای بالا بردن همه سهام کافی نباشد و کیفیت سود، میزان تولید و وضعیت ترازنامه تعیین کند کدام شرکت از موج بعدی بهره بیشتری می‌برد.
رشد شتابان بورس در نیمه دوم سال تکرار نمی‌شود
حمید گنج خانی، کارشناس بازار سرمایه، در گفت‌وگو با خبرنگار اقتصادی خبرگزاری فارس گفت: بخش مهمی از جهش اخیر بورس نتیجه جاماندگی بازار سهام از سایر دارایی‌ها بوده است.
به گفته وی، پس از بازگشایی بازار و نمایان‌شدن آثار اصلاحات ارزی، توجه سرمایه‌گذاران دوباره به سهام افزایش یافت و بخشی از نقدینگی نیز در شرایط رکودی سایر بازارها به بورس منتقل شد.
گنج خانی تأکید می‌کند که اکنون بخش قابل‌توجهی از این عقب‌ماندگی جبران شده و به همین دلیل نباید انتظار داشت سرعت رشد نیمه نخست سال عیناً در نیمه دوم تکرار شود.
از نگاه این کارشناس، پویایی نرخ ارز مرکز مبادله همچنان یکی از عوامل حمایت‌کننده از بازار است و در صورت افزایش مستمر نرخ ارز، قیمت سهام نیز در نهایت خود را با شرایط جدید تطبیق خواهد داد.
وی ادامه داد: در مقابل، محدودیت‌های انرژی می‌تواند یکی از ریسک‌های مهم صنایع در نیمه دوم سال باشد.
گنج خانی همچنین رویکرد بانک مرکزی و وزارت اقتصاد در زمینه کاهش قیمت‌گذاری دستوری را عاملی مثبت برای بازار سرمایه می‌داند. در مجموع، این نگاه نشان می‌دهد موتور بورس خاموش نشده، اما ادامه مسیر بیش از مرحله نخست صعود به متغیرهای بنیادی شرکت‌ها وابسته خواهد بود.
نیمه دوم سال، بورس سخت‌گیرتری می‌سازد
آمار ۱۸ ساله به بورس مهرماه امتیاز مثبتی می‌دهد، اما تاریخ به‌تنهایی موتور بازار نیست. ۱۱ مهر مثبت در برابر هفت مهر منفی نشان می‌دهد شروع پاییز در بسیاری از سال‌ها برای بورس مساعد بوده، ولی تفاوت سطح ارزش‌گذاری در دوره‌های مختلف مانع از آن می‌شود که این آمار به‌عنوان یک الگوی قطعی برای امسال استفاده شود.
بورس نیمه دوم سال احتمالاً با بازاری روبه‌روست که برای رشد، مدرک بیشتری مطالبه می‌کند: رشد واقعی سود، نرخ ارز مؤثر بر شرکت‌ها، حفظ تولید و فروش و جریان نقدینگی. نیمه نخست سال زمان جبران عقب‌ماندگی بود؛ نیمه دوم می‌تواند زمان مشخص‌شدن این باشد که کدام بخش از رشد قیمت‌ها واقعاً پشتوانه سودآوری دارد.
دیدگاه‌های کاربران (۰)
هنوز هیچ دیدگاهی برای این خبر ثبت نشده است. اولین نظر را شما بنویسید!