از ویلچر تا تخته کلاس؛ روایت کودکان و معلمانی که تسلیم نمی‌شوند
پایگاه خبری پیام قزوین پرس به نقل از خبرگزاری فارس: از ویلچر تا تخته کلاس؛ روایت کودکان و معلمانی که تسلیم نمی‌شوند
در این مدرسه، آموزش برای همه کودکان یک شکل ندارد؛ گاهی معلم باید از حرکت دست و زبان عبور کند و از چشم‌ها، توانایی‌های محدود و حتی کوچک‌ترین واکنش‌های دانش‌آموز برای فهمیدن مسیر یادگیری او کمک بگیرد.
گروه آموزش‌وپرورش: اینجا آموزش همیشه از تخته و کتاب شروع نمی‌شود. گاهی معلم باید منتظر کوچک‌ترین واکنش دانش‌آموز بماند؛ حرکتی در چشم، تغییری در رفتار یا نشانه‌ای که شاید برای دیگری چندان به چشم نیاید، اما برای معلم این مدرسه می‌تواند معنای یک پاسخ کامل را داشته باشد. در مدرسه سروش، دانش‌آموزانی تحصیل می‌کنند که با معلولیت‌های جسمی و حرکتی زندگی می‌کنند و برخی از آنها علاوه بر مشکلات جسمی، با کم‌توانی ذهنی نیز مواجه هستند.
برای این کودکان، کلاس درس فقط چهار دیوار و چند میز و صندلی نیست. چگونگی ورود به کلاس، جابه‌جایی با ویلچر، نحوه ارتباط با معلم، شیوه آموزش و حتی روش ارزیابی، همه باید متناسب با توانایی‌های هر دانش‌آموز طراحی شود. همین تفاوت‌هاست که کار در یک مدرسه استثنایی را از بسیاری از محیط‌های آموزشی دیگر جدا می‌کند.
وقتی در یک کلاس، شش دانش‌آموز هم زیاد است
صدیقه سالم، معاون آموزشی مقطع ابتدایی مجتمع سروش و دکترای برنامه‌ریزی درسی، درباره مهم‌ترین چالش مدرسه می‌گوید دانش‌آموزان استثنایی طیف‌های مختلفی دارند و به همین دلیل، چالش‌های آنها نیز یکسان نیست.
به گفته او، مدرسه سروش ویژه دانش‌آموزان جسمی و حرکتی است و یکی از اصلی‌ترین مشکلات، جابه‌جایی دانش‌آموزان در محیط آموزشی است. اما مسئله فقط جابه‌جایی نیست؛ گاهی دانش‌آموزی توان استفاده از دست خود را ندارد، گاهی امکان صحبت کردن ندارد و در مواردی حتی حرکت چشم نیز ممکن است محدود باشد.
در چنین شرایطی، مسئله اصلی برای معلم این است که چگونه بفهمد آموزش مؤثر بوده و دانش‌آموز مطلب را یاد گرفته است. آموزش برای این کودکان یک نسخه ثابت ندارد؛ هر دانش‌آموز بر اساس توانایی‌های خود مسیر جداگانه‌ای برای یادگیری و ارزیابی دارد.
همین موضوع دلیل دیگری است که کلاس‌های مدرسه معمولاً با چهار تا شش دانش‌آموز تشکیل می‌شوند. به گفته معاون آموزشی مدرسه، بیش از شش دانش‌آموز برای یک کلاس ظرفیت بالایی محسوب می‌شود؛ چراکه دانش‌آموزان ویلچری باید امکان جابه‌جایی داشته باشند و معلم نیز باید بتواند با هر دانش‌آموز به صورت انفرادی کار کند.
در این مدرسه آموزش «یک‌به‌یک» است
در کلاس‌های سروش، معلم نمی‌تواند یک درس را به همه دانش‌آموزان با یک روش ارائه کند و انتظار داشته باشد همه به یک شکل پاسخ دهند. هر کودک توانایی و محدودیت خاص خود را دارد و حتی روش ارزیابی او نیز می‌تواند متفاوت باشد.
سالم توضیح می‌دهد که معلم باید متناسب با توانایی هر دانش‌آموز، آموزش را پیش ببرد و سپس به شکل متناسب با شرایط او، میزان یادگیری را ارزیابی کند.
این شیوه آموزش، زمان و انرژی بیشتری می‌طلبد؛ موضوعی که معاون آموزشی مدرسه معتقد است با سطح حقوق معلمان تناسبی ندارد. با این حال، به گفته او، بسیاری از معلمانی که وارد مدارس استثنایی می‌شوند، به دلیل ارتباط عاطفی عمیقی که با دانش‌آموزان پیدا می‌کنند، با تمام توان و دل‌وجان خود کار می‌کنند.
ساختمان قدیمی و چهار راهرو برای یک معاون
این مجتمع در مقاطع ابتدایی و دبیرستان در مجموع حدود ۱۵۷ دانش‌آموز دارد. مدرسه چهار راهرو دارد و مدیریت و نظارت بر رفت‌وآمد دانش‌آموزان در چنین ساختاری برای عوامل اجرایی کار آسانی نیست.
از سوی دیگر، ظاهر و دکوراسیون مدرسه نیز یکی از دغدغه‌های کارکنان است. رنگ و طراحی محیط می‌تواند بر جذابیت فضای آموزشی برای کودکان اثر بگذارد، اما تغییر این فضا نیازمند بودجه است.
در مدرسه سروش گاهی میان دو نیاز باید انتخاب کرد؛ تغییر ظاهر و تجهیزات محیط یا خرید وسایل آموزشی مورد نیاز دانش‌آموزان.
سالم می‌گوید اگر بودجه کافی وجود داشته باشد، می‌توان کمدهای فلزی قدیمی را تغییر داد و محیط را جذاب‌تر کرد، اما منابع محدود مدرسه بیشتر صرف تجهیزات آموزشی می‌شود؛ تجهیزاتی مانند میکروسکوپ، وسایل آزمایشگاهی یا ابزارهای مورد نیاز فعالیت‌های ورزشی.
بخشی از زیباسازی مدرسه نیز با کمک خیران انجام می‌شود. از پرده گرفته تا نقاشی‌های دیواری، در مواردی خیران برای تأمین یا اجرای این موارد وارد عمل شده‌اند. حتی در یکی از سالن‌ها، نقاشی‌های آموزشی متناسب با محتوای درسی و موضوعاتی مانند مشاغل روی دیوارها اجرا شده است.
با این حال، مدرسه برای آنکه از ظاهر قدیمی خود فاصله بگیرد و محیطی متناسب‌تر با نیازهای کودکان ایجاد کند، به منابع بیشتری نیاز دارد.
ورزش نیز برای دانش‌آموزان مدرسه سروش نیز شکل معمول خود را ندارد. نمی‌توان توپ را به دست دانش‌آموزان داد و از آنها خواست در حیاط فوتبال بازی کنند یا طناب در اختیارشان گذاشت و انتظار داشت مانند سایر کودکان طناب‌بازی کنند.
فعالیت ورزشی این کودکان نیازمند تجهیزات متناسب با شرایط جسمی آنهاست. در حال حاضر اتاق ورزش مدرسه در فضایی مجزا قرار دارد و امکاناتی مانند تور بسکتبال، استخر توپ و برخی وسایل بازی در آن فراهم شده است. با این حال، اتاق بازی اختصاصی مدرسه هنوز به طور کامل تجهیز نشده و قرار است در سال جاری تکمیل شود. بخشی از وسایل مورد نیاز نیز به مرور خریداری شده است.
مشکل اصلی؛ تجهیزات آموزشی و توانبخشی
اگرچه فضای مدرسه برای تعداد دانش‌آموزان موجود کافی است، اما کمبود تجهیزات آموزشی و توانبخشی یکی از نیازهای اصلی سروش به شمار می‌رود.برای نمونه، بسیاری از کلاس‌ها پروژکتور دارند، اما پرده مناسب برای استفاده از آن وجود ندارد. مدرسه تلاش می‌کند این کمبودها را با روش‌های مختلف جبران کند، اما محدودیت منابع همچنان پابرجاست.
نیاز مدرسه تنها به تجهیزات آموزشی محدود نمی‌شود. کاردرمانگر، گفتاردرمانگر، فیزیوتراپیست و حتی خدمات شنوایی‌سنجی از جمله نیازهایی هستند که برای دانش‌آموزان مدرسه اهمیت دارند.
در حال حاضر مدرسه یک مشاور دارد. کاردرمانگر قبلی بازنشسته شده و مدرسه در انتظار جایگزین است. گفتاردرمانگر نیز در مدرسه حضور دارد اما با توجه به تعداد دانش‌آموزان، یک نفر برای پاسخگویی به همه نیازها کافی نیست.
معلمانی که باید هم آموزش بدهند، هم ارتباط پیدا کنند
یکی از نقاط قوت مدرسه سروش، به گفته معاون آموزشی، نبود کمبود معلم متخصص در سال جاری است. بسیاری از معلمان این مدارس دارای مدرک کارشناسی یا کارشناسی ارشد آموزش کودکان استثنایی هستند و گروهی نیز از دانشگاه فرهنگیان وارد این حوزه شده‌اند.
کارورزی و آموزش‌های تخصصی دانشگاه فرهنگیان، بخشی از آمادگی این معلمان برای ورود به مدرسه را فراهم می‌کند. در کنار آن، دوره‌های ضمن خدمت نیز به صورت حضوری یا آنلاین برای معلمان برگزار می‌شود.
اما آموزش تخصصی تنها بخشی از کار است. معلم در این مدرسه باید بتواند رابطه‌ای مؤثر با دانش‌آموز برقرار کند؛ رابطه‌ای که گاهی راه ورود به دنیای کودک است.
مشاور؛ حلقه ارتباط میان دانش‌آموز، معلم و خانواده
در مدرسه سروش، مشاور تنها با خود دانش‌آموز کار نمی‌کند. گاهی مشکل از جایی آغاز می‌شود که معلم نمی‌تواند به خوبی با دانش‌آموز ارتباط برقرار کند و در اینجا مشاور به کمک می‌آید.
دانش‌آموزی که اختلال رفتاری دارد نیز می‌تواند به مشاور ارجاع داده شود. از سوی دیگر، به دلیل رابطه صمیمی که میان برخی دانش‌آموزان و معلمان شکل می‌گیرد، کودکان گاهی مشکلات خود را مستقیماً با معلم در میان می‌گذارند و معلم نیز در صورت نیاز از مشاور راهکار می‌گیرد. خانواده و خود دانش‌آموز نیز در صورت تمایل می‌توانند مستقیماً از خدمات مشاور استفاده کنند و محدودیتی برای مراجعه آنها وجود ندارد.
سروش؛ مدرسه‌ای که بیش از دیوار و کلاس به امکانات نیاز دارد
مدرسه سروش را اگر تنها از بیرون نگاه کنیم، یک ساختمان آموزشی قدیمی با کلاس‌ها و راهروهایی متعدد است؛ اما درون این کلاس‌ها، آموزش با معیارهای دیگری سنجیده می‌شود. اینجا یک حرکت کوچک می‌تواند نشانه یادگیری باشد و یک ارتباط ساده میان معلم و دانش‌آموز، بخشی از مسیر تربیت و آموزش را شکل دهد.
مسئله اصلی، فراهم کردن محیطی است که با نیازهای خاص دانش‌آموزان جسمی و حرکتی هماهنگ باشد؛ محیطی که در آن تجهیزات آموزشی، امکانات توانبخشی، فضای بازی و ورزش و دکوراسیون مناسب، همه در خدمت آموزش قرار گیرند.
دیدگاه‌های کاربران (۰)
هنوز هیچ دیدگاهی برای این خبر ثبت نشده است. اولین نظر را شما بنویسید!